بسم الله الرحمن الرحيم 

غيبت و آ ثار آن  

استاد راهنما : آقاي محسن زاده 

گردآورنده :نصرت عرب  

فهرست 

مقدمه

غيبت چيست؟

غيبت در روايات

جبران غيبت

مواردجوازغيبت

خطرات غيبت

انواع غيبت

آثارغيبت

انگيزه وريشه هاي غيبت

شنيدن غيبت

شيوه هاي ترك غيبت

مقدمه:

ازآنجاكه غيبت كردن از گناهان كبيره محسوب مي شودوآيات وروايات متعددي درموردغيبت وآثاروعواقب آن وتاثيرآن برانسان وجامعه نقل شده وهمچنين علاوه برآثار گناه حاصل ازغيبت اثرآن بركرامت انساني ووجدان آگاه هرفردونيزايجادنفاق وسوظن هانسبت به افراداهميت تحقيق وبررسي دراين زمينه رانمايان مي سازد بنابراين باتوجه به اهميت اين موضوع برآن شدم تاتحقيقي هرچندمختصردراين خصوص گرد آوري وتنظيم نمايم باشدتاگام كوچكي درجهت ارتقاء وتعالي روح وكرامت نفس انسان بردارم

 

غيبت چيست؟

غيبت آن است كه انسان درغياب شخصي چيزي بگويدكه مردم ازآن خبرنداشته باشند چنانكه اگرآن شخص بشنودناراحت شودبنابراين انتقاد روبه روياعيبي كه مردم ميدانندويا اگرغيبت شونده ناراحت نشودغيبت نيست درحرام بودن غيبت فرقي ميان غيبت كردن زن ومردكوچك وبزرگ آشناوغريبه معلم وشاگردپدروفرزندمرده يازنده نيست

رسول خدافرمود دست ازسرمرده هابرداريدكسي كه مرد

درباره اش خوب بگوييد

غيبت درروايات:

امام صادق فرمود:غيبت كننده اگرتوبه كندآخرين كسي است كه واردبهشت ميشودواگرتوبه نكند اولين كسي است كه به دوزخ برده ميشود

امام رضاازامام سجادنقل مي كندكه هركس ازريختن آبروي مسلمانان خودراحفظ كندخداونددرقيامت لغزشهاي اوراناديده ميگيرد

پيامبرفرمودندهركس زن يامردي راغيبت كندتاچهل روزنمازوروزه اش پذيرفته نمي شود

پيامبرفرمودنددرقيامت هنگامي كه نامه اعمال انسان به عده اي داده مي شودميگويندچراكارهاي خوب مادرآن ثبت نشده است؟به آنهاگفته ميشود خداوندنه چيزي راكم ميكندونه آن رافراموش ميكندبلكه كارهاي خوب شمابه خاطرغيبتي كه كرده ايدازبين رفته است درمقابل افرادديگري هستندكه كارهاي نيك فراواني درنامه عمل خودمي بينندوگمان ميكنند

كه اين پرونده ازآنان نيست به آنهامي گويندبه واسطه غيبت كردن نيكي هاي كسي كه شماراغيبت كرده براي شما ثبت شده است

رسول خدادرآخرين سفرخودبه مكه فرمودندخون شماومال شماوآبروي شمامحترم است همان گونه كه اين ماه ذي الحجه واين ايام حج محترم است

درروايات نام غيبت كننده در كناركسي آمده كه دائماشراب مي خورد

" تحرم الجنه علي المغتاب ومدمن الخمر"

درروايات مي خوانيم :كسي كه عيوب برادرديني خودراپيگيري وبراي ديگران نقل كندخداوندزشتي هاي اوراآشكارمي كند

پيامبردرآخرين خطبه درمدينه فرمودنداگركسي غيبت كندروزه اوباطل است يعني ازبركات وآثارمعنويي كه يك روزه داربرخورداراست محروم ميشود

پيامبرفرمودنديك درهم رباازسي وشش زنابدتراست وبزرگترين ربامعامله باآبروي مسلمان است

درحديث مي خوانيم نشستن درمسجد به انتظارنمازجماعت عبادت است البته مادامي كه غيبت نكنيم

جبران غيبت:

براي جبران غيبت هايي كه درگذشته مرتكب آن شده ايم اگرغيبت شونده ازدنيارفته است بايدتوبه كرده وازدرگاه خداوندعذرخواهي كنيم كه البته خداوندتوبه پذيراست امادرصورتي كه اوزنده ودر قيدحيات باشداگربه اوبگوييم كه ماغيبت توراكرده ايم ناراحت مي شود(به گفته بعضي ازمراجع تقليد)نبايدبه اوگفت بلكه بايدبين خودوخداوندتوبه كنيم واگرامكان دسترسي به شنوندگان است به نحوي باذكرخيروتكريم ازآنهاتحقيرگذشته راجبران كنيم واگرغيبت شونده ناراحت نمي شودازخوداوحلاليت بخواهيم

مواردجوازغيبت:

درمواردي غيبت كردن جايزاست به بعضي ازمواردآن اشاره مي كنيم:

1-درمقام مشورت، يعني اگرشخصي درباره ديگري مشورت خواست،ماميتوانيم عيب هاي كسي كه مورد مشورت است رابه مشورت كننده بگوييم

2-براي ردحرف ،عقيده باطل واشخاصي كه داراي چنين اعتقاداتي هستند،تامبادامردم دنباله رو آنهاشوند

3-براي گواهي دادن برضدخلاف كارنزدقاضي همان گونه كه براي ردادعاهاي نابجا بايدحقيقت راگفت

4-براي رد گواهي شاهدي كه مورداطمينان نيست

5-براي اظهارمظلوميت بيان كردن ظلم ظالم مانعي ندارد

6-كسي كه بدون حياوآشكاراگناه ميكندغيبت ندارد

7-براي تقيه ياردادعاهاي پوچ غيبت مانعي نداردمثلاميگويد من مجتهدم، دكترم،سيدهستم وميدانيم كه اواهل اين صفات نيست جايز است به مردم آگاهي دهيم كه اواهل اين صفات نيست

خطرات غيبت:

درغيبت كردن گناهان ديگري نيزنهفته است ازجمله :

1-اشاعه فحشا،نشردادن بديهاي مردم به قدري خطرناك است كه نه تنهانشربلكه علاقه به نشرآن نيزعذابي دردناك است

2-تحقيروخواركردن مومن

3-سخن چيني

4-جنگ وفتنه انگيزي

5-ظلم وگناهان ديگر

انواع غيبت:

غيبت گاهي بازبان گاهي بااشاره ،گاهي بانوشتن،گاهي باعكس،شكل ومجسمه،گاهي باتقليدكردن ازاووگاهي باسكوت كردن ميباشد

مثلاميگويدحيف كه دين جلوزنانم راگرفته است وبااين كلمه به همه مي فهماند كه فلاني عيبهاي زيادي داردوياباگفتن الحمدالله كه ماگرفتار نشديم مي فهماندكه فلاني گرفتارشده است گاهي باعيب گرفتن ازخود مي فهماندكه ديگري عيب دارد

گاهي بعدازشنيدن غيبت مي گويد سبحان الله،الله اكبروبااين ذكرگوينده رابراي ادامه دادن به غيبت تشويق ميكند وگاهي بازبان ميگويدغيبت نكنيدولي قلبا"دوست داردبشنودكه اين نفاق است

آثارغيبت:

الف-آثاراخلاقي واجتماعي:

1-پيداشدن كينه وازبين رفتن اعتمادوايجاداختلاف وفتنه درميان مردم وكنارزدن افرادمفيدجامعه

2-جرأت بيشتربرگناه،زيراهمين كه انسان فهميدمردم ازعيب وخلاف كاري اوآگاه شده اندوآبرويش رفته است جرأت اوبرگناه بيشتر ميشودوتصميم برترك وتوبه دراوازبين ميرود

3-نشرعيب مردم ،محيط وجامعه راآلوده و جرأت ديگران رابرگناه نيزاضافه ميكند

4-حس انتقام راتحريك مي كندزيراهمين كه غيبت شونده فهميد كه ديگري آبرويش رابرده به فكرمي افتدكه اونيزآبروي غيبت كننده

رابريزد

ب-آثاراخروي:

1-غيبت كردن سبب ازبين رفتن حسنات وخوبيهااست

2-غيبت مانع قبول شدن طاعات الهي است

3-غيبت كردن انسان راازمدارولايت الهي خارج ودرمدارديگران قرارميدهد

انگيزه وريشه هاي غيبت:

1-گاهي ريشه غيبت عصبانيت وغضب است

2-گاهي همسوشدن باديگران عامل غيبت است

3-گاهي انگيزه غيبت بزرگ نشان دادن

خوداست يعني ديگران راخراب ميكند

4-گاهي انگيزه غيبت مسخره كردن است

5-گاهي بااظهارتعجب غيبت ميكند

6-گاهي ريشه غيبت حسادت است

7-گاهي براي سرگرمي ازديگران غيبت ميكند

8-گاهي براي تبرعه خودازعيبي،عيب رابه گردن ديگران مي اندازدوغيبت ميكند

9-گاهي ازروي دلسوزي غيبت مي كند

شنيدن غيبت:

وظيفه شنونده گوش ندادن به غيبت ودفاع ازمومن است

درحديث مي خوانيم الساكت شريك القائل

كسي كه غيبت رابشنودوسكوت كندشريك جرم گوينده است

درروايتي غيبت كردن كفروشنيدن وراضي بودن به آن شرك دانسته شده است

شيوه هاي ترك غيبت:

1-توجه به خطرات غيبت وآثارمنفي آن كه درصفحات قبل به آن اشاره شد

2-يادعيبهاي خود،حضرت علي مي فرمايدچگونه عيب مردم رامي گويي درحالي كه خودت يامثل همان خلاف راداري ويابدترازآنرامرتكب شده اي 

 منبع مورداستفاده :تفسير سوره حجرات نوشته حجه الاسلام محسن قرائتي